Nieuwe Arbowet per 1 juli 2026: werknemers krijgen een sterkere stem in arbobeleid
Per 1 juli 2026 verandert artikel 12 van de Arbeidsomstandighedenwet, beter bekend als de Arbowet. Deze wijziging heeft directe gevolgen voor werkgevers, HR-professionals, preventiemedewerkers, ondernemingsraden en personeelsvertegenwoordigingen. De kern van de wijziging is duidelijk: werkgevers moeten werknemers aantoonbaar betrekken bij het arbobeleid.
Waar het eerder vooral ging om samenwerking tussen werkgever en werknemer, wordt nu nadrukkelijker vastgelegd dat werknemers moeten worden geraadpleegd over gezond en veilig werken. Dat betekent dat arbobeleid niet alleen op papier goed geregeld moet zijn, maar ook in overleg met de mensen die dagelijks met de arbeidsrisico’s te maken hebben.
Wat verandert er in de Arbowet per 1 juli 2026?
De wijziging van artikel 12 van de Arbowet verduidelijkt dat werkgevers in alle bedrijven werknemers moeten raadplegen over het arbobeleid. Dit geldt dus niet alleen voor grote organisaties met een ondernemingsraad, maar ook voor kleinere bedrijven.
Heeft een organisatie een ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging? Dan verloopt de raadpleging meestal via deze vertegenwoordiging. Is er geen OR of PVT, bijvoorbeeld bij een klein bedrijf, dan moet de werkgever de betrokken werknemers rechtstreeks raadplegen.
De wetswijziging maakt daarnaast duidelijk over welke onderwerpen werknemers in ieder geval moeten worden betrokken. Denk aan de risico-inventarisatie en -evaluatie, de bedrijfshulpverlening, deskundige ondersteuning, de arbodienst en voorlichting over arbeidsrisico’s.
Waarom wordt artikel 12 van de Arbowet aangepast?
De aanpassing is bedoeld om werknemers meer invloed te geven op beslissingen die hun veiligheid en gezondheid op het werk raken. In de praktijk werden werknemers niet altijd voldoende betrokken bij het arbobeleid. Daardoor bestond het risico dat maatregelen vooral vanuit beleid of management werden opgesteld, zonder voldoende input vanaf de werkvloer.
Juist werknemers weten vaak als eerste waar knelpunten zitten. Denk aan fysieke belasting, werkdruk, onveilige situaties, onvoldoende instructies, psychosociale arbeidsbelasting of risico’s bij het gebruik van machines, materialen of gevaarlijke stoffen. Door werknemers eerder en actiever te betrekken, kan arbobeleid praktischer, realistischer en effectiever worden.
Over welke arbo-onderwerpen moet u werknemers raadplegen?
De nieuwe regels maken duidelijk dat werknemers moeten worden betrokken bij onderwerpen die invloed hebben op de arbeidsomstandigheden binnen het bedrijf. In ieder geval gaat het om:
- de risico-inventarisatie en -evaluatie, ook wel RI&E genoemd;
- het plan van aanpak bij de RI&E;
- de inrichting van de bedrijfshulpverlening;
- de inzet en organisatie van deskundige bijstand, zoals de preventiemedewerker;
- de samenwerking met de arbodienst of bedrijfsarts;
- voorlichting en instructie over werkzaamheden en arbeidsrisico’s;
- maatregelen op het gebied van veilig en gezond werken.
Voor werkgevers betekent dit dat het arbobeleid niet langer alleen intern of op directieniveau kan worden vastgesteld. Werknemers moeten de gelegenheid krijgen om mee te denken, advies te geven en voorstellen te doen.
Wat betekent dit voor werkgevers?
Voor werkgevers vraagt de nieuwe Arbowet vooral om een duidelijke en aantoonbare werkwijze. Het is belangrijk om vast te leggen hoe werknemers worden geraadpleegd, wanneer dit gebeurt en wat er met hun input wordt gedaan.
Een praktische aanpak bestaat uit drie stappen. Breng eerst in kaart welke arbo-onderwerpen binnen uw organisatie actueel zijn. Denk aan de RI&E, verzuim, werkdruk, veiligheid, fysieke belasting, hybride werken of agressie en ongewenst gedrag. Organiseer vervolgens overleg met de OR, PVT of betrokken werknemers. Leg tot slot vast welke signalen, adviezen en afspraken uit dit overleg voortkomen.
Aantoonbaarheid wordt belangrijker. Werkgevers doen er daarom verstandig aan om verslagen, actielijsten, e-mails, notulen en besluiten goed te bewaren. Zo kan worden aangetoond dat werknemers daadwerkelijk zijn betrokken bij het arbobeleid.
Wat betekent dit voor werknemers, OR en PVT?
Voor werknemers betekent de wijziging dat zij een sterkere positie krijgen bij beslissingen over gezond en veilig werken. Zij mogen niet alleen worden geïnformeerd, maar moeten ook worden geraadpleegd. Dat geeft werknemers meer ruimte om risico’s te signaleren, verbeterpunten aan te dragen en invloed uit te oefenen op preventieve maatregelen.
Voor de ondernemingsraad en personeelsvertegenwoordiging wordt de rol bij arbobeleid nog belangrijker. Zij kunnen actief vragen stellen over de RI&E, het plan van aanpak, de inzet van preventiemedewerkers, de samenwerking met de arbodienst en de manier waarop werknemers worden voorgelicht over risico’s.
Is er geen OR of PVT? Dan blijft de verplichting bestaan. De werkgever moet in dat geval de belanghebbende werknemers zelf raadplegen.
Meer toezicht door de Nederlandse Arbeidsinspectie
Een belangrijke wijziging is dat de Nederlandse Arbeidsinspectie meer mogelijkheden krijgt om toezicht te houden en handhavend op te treden. Werkgevers die werknemers onvoldoende betrekken bij het arbobeleid, lopen daardoor een groter risico op maatregelen van de Arbeidsinspectie.
Dit maakt het extra belangrijk om de raadpleging niet als formaliteit te behandelen. Alleen een document delen of achteraf informeren is niet voldoende. Het gaat om echte betrokkenheid: werknemers moeten de mogelijkheid krijgen om hun mening te geven voordat belangrijke arbo-besluiten worden genomen.
Checklist: zo bereidt u uw organisatie voor op de nieuwe Arbowet
Wilt u voldoen aan de nieuwe regels per 1 juli 2026? Gebruik dan deze praktische checklist:
- Controleer of uw RI&E actueel is.
- Breng in kaart welke arbo-onderwerpen binnenkort besproken moeten worden.
- Bepaal wie u moet raadplegen: OR, PVT of rechtstreeks de werknemers.
- Plan structureel overleg over gezond en veilig werken.
- Leg vast welke input werknemers geven.
- Documenteer wat u met adviezen en voorstellen doet.
- Informeer leidinggevenden over de nieuwe raadplegingsplicht.
- Zorg dat preventiemedewerkers, HR en arbodienst goed samenwerken.
- Bewaar verslagen, besluiten en actiepunten zorgvuldig.
- Evalueer periodiek of het arbobeleid nog aansluit bij de praktijk.
Conclusie: arbobeleid wordt meer dan een papieren verplichting
De nieuwe Arbowet per 1 juli 2026 benadrukt dat goed arbobeleid samen met werknemers tot stand komt. Werkgevers moeten werknemers actief raadplegen over gezond en veilig werken en kunnen daarop ook worden gecontroleerd door de Arbeidsinspectie.
Voor organisaties is dit een goed moment om het arbobeleid, de RI&E en de overlegstructuur opnieuw tegen het licht te houden. Niet alleen om aan de wet te voldoen, maar vooral om risico’s beter te signaleren, verzuim te voorkomen en een veilige en gezonde werkomgeving te creëren.
Een effectief arbobeleid begint niet bij een document, maar bij het gesprek met de mensen op de werkvloer.
Lees meer over de officiële wijziging op Arboportaal: regels voor raadpleging van werknemers per 1 juli 2026.
Vragen over uw arbobeleid? Neem dan contact met ons op: 085 130 5394
